بیانیه اتحاد فراگیر چپ انقلابی

به مناسبت دهم اکتبر،

روز جهانی مبارزه برای لغو مجازات اعدام

آن‌کس از همه والاتر است، که راه کشتن را می‌بندد!

دهم اکتبر، برابر با ۱۸ مهرماه، روز جهانی مبارزه برای لغو مجازات اعدام است؛ روزی برای دفاع از حق زندگی و مخالفت با مجازاتی که در آن دولت، به نام قانون، اختیار گرفتن جان انسان را برای خود محفوظ می‌دارد.

در ایران، مجازات اعدام از همان آغاز استقرار حکومت اسلامی به یکی از ابزارهای اصلی سرکوب سیاسی و اجتماعی تبدیل شد. اعدام‌های گسترده روزهای پس از قیام بهمن، اعدام‌های دهه شصت و اوج آن در کشتار جمعی زندانیان سیاسی و عقیدتی در تابستان ۱۳۶۷، و سپس اجرای مداوم احکام اعدام در دهه‌های بعد، بخشی از تاریخ خونین این حکومت است.

امروز نیز اعدام همچنان یکی از ابزارهای اصلی حکومت اسلامی برای ایجاد ترس و خاموش کردن اعتراضات است. در سال‌های گذشته، شمار زیادی از زندانیان سیاسی، عقیدتی و اجتماعی با احکام اعدام روبه‌رو شده‌اند و مردم کردستان و بلوچستان نیز سهم سنگینی از اعدام‌ها را متحمل شده‌اند. در شرایط کنونی نیز، به‌ویژه با استفاده از اتهام‌هایی مانند «همکاری با دشمن» و «جاسوسی»، خطر صدور و اجرای احکام اعدام افزایش یافته است.

اما کشتار مردم در ایران تنها به احکام اعدام صادرشده در دادگاه‌ها محدود نشده است. حکومت اسلامی در چندین اعتراض و خیزش سراسری، با سازماندهی نیروهای سرکوب، مردم را در خیابان‌ها به گلوله بسته و شمار زیادی از معترضان را کشته است. در اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶، آبان ۱۳۹۸، اعتراضات پس از سرنگونی هواپیمای اوکراینی و در خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» و به‌ویژه در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴، مردم در خیابان‌ها با گلوله و سرکوب سازمان‌یافته روبه‌رو شدند.

از این منظر، مبارزه با اعدام را نمی‌توان از مبارزه با کشتار مردم جدا کرد. طناب دار و گلوله‌ای که در خیابان بر سینه انسان می‌نشیند، اگرچه شکل و زمینه متفاوتی دارند، در یک نقطه به هم می‌رسند: تبدیل جان انسان به ابزاری در دست قدرت.

حکومت اسلامی حتی برای ایجاد وحشت عمومی، برخی احکام اعدام را در ملأعام اجرا می‌کند و جنازه قربانی را برای ساعت‌ها در برابر چشم مردم به نمایش می‌گذارد. این نمایش مرگ، تنها مجازات یک فرد نیست؛ پیامی برای جامعه است: پیام ترس و تسلیم.

خمینی، از بنیان‌گذاران و رهبران اصلی این نظام، در دفاع از قصاص گفته بود: «زندگی بشر را باید با قصاص تأمین کرد؛ با چند سال زندان کار درست نمی‌شود؛ این عواطف بچه‌گانه را کنار بگذارید. ما معتقدیم مجرم اصلاً محاکمه ندارد و باید او را کشت؛ تنها باید هویت آنان را ثابت کرد و بعد آنها را کشت.»

این نگاه، تصویری روشن از جایگاه کشتن در اندیشه‌ای است که حکومت اسلامی بر پایه آن شکل گرفته است؛ نگاهی که در آن گرفتن جان انسان می‌تواند به نام دین و قانون توجیه شود. از این رو، لغو مجازات اعدام در ایران را نمی‌توان از مبارزه برای جدایی دین از دولت جدا کرد. تا زمانی که قوانین مذهبی با ساختار قدرت سیاسی درهم‌تنیده‌اند، راه برای تبدیل احکام دینی به ابزار سرکوب و مجازات انسان‌ها باز خواهد بود.

اعدام در سایه جنگ

موج جدید اعدام‌ها در ایران در شرایطی شدت گرفته است که کشور در معرض تهاجم نظامی آمریکا و اسرائیل قرار گرفته است؛ شرایطی که فضای جنگ و ناامنی، بهانه‌ها و امکانات بیشتری برای تشدید سرکوب در اختیار حکومت اسلامی قرار داده است.

ما نه جنگ را راه‌حل مسائل ایران می‌دانیم و نه اجازه می‌دهیم حکومت اسلامی از شرایط جنگی برای سرکوب بیشتر مردم استفاده کند. مخالفت با حمله نظامی و تهاجم به ایران، به معنای چشم‌پوشیدن بر جنایت‌های حکومت اسلامی نیست؛ همان‌گونه که مخالفت با اعدام و سرکوب حکومت اسلامی نیز به معنای توجیه کشتار غیرنظامیان در جنگ نیست.

جنگ و اعدام را نمی‌توان در برابر یکدیگر قرار داد. هر دو، در صورت تبدیل شدن جان انسان به ابزار قدرت، بخشی از یک منطق خشونت‌آمیز هستند که انسان را قربانی اهداف سیاسی می‌کند. از همین رو، دفاع از حق زندگی در ایران باید در کنار مخالفت با کشتار مردم در هر نقطه دیگری از جهان قرار گیرد.

مخالفت با اعدام، موضعی جهانی و غیرگزینشی

مبارزه برای لغو اعدام، محدود به یک کشور یا یک حکومت نیست. اگر جان انسان ارزشمند است، این ارزش نمی‌تواند به ملیت، دین، قومیت، جنسیت یا وابستگی سیاسی او وابسته باشد.

روند لغو مجازات اعدام در جهان، با وجود همه فراز و نشیب‌ها، روندی رو به گسترش بوده است. کشورهای بسیاری این مجازات را از قوانین خود حذف کرده‌اند و هر سال بر شمار کشورهایی افزوده می‌شود که به این نتیجه رسیده‌اند که عدالت را نمی‌توان با کشتن انسان برقرار کرد.

در همین مسیر، لبنان در سال جاری مجازات اعدام را لغو کرد؛ اقدامی که نشان می‌دهد حتی در منطقه‌ای که سال‌ها با جنگ، خشونت و منازعات سیاسی و مذهبی روبه‌رو بوده است، می‌توان گامی در جهت دفاع از حق زندگی برداشت.

اما در نقطه‌ای دیگر از همین منطقه، پارلمان اسرائیل قانونی را تصویب کرده است که مجازات اعدام را برای فلسطینیانی که، بنا بر تعریف اسرائیل، مرتکب جرایم تروریستی شناخته شوند، امکان‌پذیر می‌کند. در شرایطی که اسرائیل به‌ویژه پس از هفتم اکتبر، در غزه و کرانه باختری مرتکب کشتار گسترده‌ای از مردم فلسطین شده و با اتهام نسل‌کشی در غزه روبه‌روست، تصویب چنین قانونی نمی‌تواند از سوی ما نادیده گرفته شود.

ما با مجازات اعدام مخالفیم؛ چه قربانی آن ایرانی باشد، چه فلسطینی، چه اسرائیلی و چه انسانی در هر نقطه دیگر جهان.

همان‌گونه که نمی‌توان در برابر اعدام سکوت کرد، نمی‌توان در برابر کشتار غیرنظامیان و خشونت علیه مردم نیز سکوت کرد. مخالفت با اعدام، بخشی از مبارزه گسترده‌تر علیه فرهنگ و سیاست کشتن انسان است؛ چه کشتن به نام قانون باشد، چه به نام امنیت، دین، جنگ، انتقام یا هر عنوان دیگری.

این موضع به معنای یکسان دانستن همه حکومت‌ها، شرایط تاریخی و اشکال خشونت نیست. معنای آن روشن‌تر و ساده‌تر است: حق زندگی انسان نباید گزینشی باشد.

مبارزه‌ای مدنی برای پایان دادن به اعدام

لغو مجازات اعدام تنها با تغییر یک قانون محقق نمی‌شود. برای پایان دادن به اعدام، باید یک جنبش مدنی گسترده در میان مردم شکل بگیرد؛ جنبشی که فرهنگ انتقام و کشتن را به چالش بکشد و دفاع از حق زندگی را به یک مطالبه عمومی تبدیل کند.

در این مسیر، صدای زندانیانی که خود در معرض اعدام قرار دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد. جنبش «سه‌شنبه‌های علیه اعدام» در زندان‌های ایران، نمونه‌ای ارزشمند از مقاومت مدنی زندانیان علیه مجازات اعدام است. زندانیانی که خود با خطر اعدام و سرکوب روبه‌رو هستند، با اعتصاب غذا و ایستادگی جمعی، علیه کشتن انسان اعتراض می‌کنند.

وظیفه ماست که از این جنبش حمایت کنیم، صدای آنان را به جامعه برسانیم و اجازه ندهیم مبارزه‌شان در پشت دیوارهای زندان خاموش شود.

از همین رو، ما هم‌صدا و همگام با نهادها و جمع‌های چپ، دموکرات، فمینیست و کوئیر در هفته کارزار علیه مجازات اعدام، از دهم تا هفدهم اکتبر، در شهرهای برلین، دن‌هاخ، فرانکفورت، لندن، مونستر، ونیز، وین و هانوفر، به خیابان می‌آییم.

مبارزه علیه اعدام، مبارزه برای حق زندگی است؛ حقی که نمی‌تواند مشروط به ملیت، دین، جنسیت، عقیده یا موقعیت اجتماعی انسان‌ها باشد.

ما خواهان لغو مجازات اعدام در ایران هستیم.

ما با هر نوع کشتار و خشونت علیه مردم، در ایران، در منطقه و در سراسر جهان، مخالفیم.

ما خواهان جدایی دین از دولت و استقرار حاکمیت دمکراتیک مردم هستیم؛ حاکمیتی که در آن جان انسان ابزار قدرت، انتقام و ارعاب نباشد.

نه به اعدام؛ نه به خشونت علیه انسان.

«ای جهانی سوگوار از مرگ بی‌هنگامتان

تا جهان جاری‌ست،

جاری باد بر لب نامتان»

سیمین بهبهانی

آن‌کس از همه والاتر است، که راه کشتن را می‌بندد.

اتحاد فراگیر چپ انقلابی

چهارشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۵ برابر با ۰۷ اکتبر ۲۰۲۶