سدهای
ایران؛ بهانهسازی
برای نابودی زیرساختهای
حیاتی کشور
دروغها
و بهانهها؛
هموارکننده
راه جنگها
نوید
مؤمن زاده
گزارشی
که روز ۱۶
نوامبر ۲۰۲۶
در روزنامه نیویورکتایمز،
به قلم صنم
ماحوزی و اریکا
سولومون
منتشر شد،
نگرانیهای
جدی درباره آینده
زیرساختهای
حیاتی ایران و
خطر گسترش جنگ
را افزایش
داده است.
در این
گزارش، با
اشاره به شبکه
گسترده سدها،
خطوط انتقال
آب و پروژههای
آبی ایران، این
فرضیه مطرح
شده است که شاید
بخشی از این
تأسیسات برای
پشتیبانی از
فعالیتهای
نظامی و تأمین
آب و برق تأسیسات
موشکی زیرزمینی
ساخته شده
باشند. نویسندگان
با اشاره به
همپوشانی جغرافیایی
محل برخی سدها
با مناطقی که
تأسیسات موشکی
ایران در آنها
هدف حملات هوایی
آمریکا و
اسرائیل قرار
گرفتهاند،
احتمال
کاربرد
دوگانه این
پروژهها را
مطرح کردهاند.
اما
نکته اساسی این
است که این
ارتباط با
شواهد قطعی
اثبات نشده
است. نزدیکی
جغرافیایی دو
تأسیسات، بهخودیخود
نه رابطه میان
آنها را ثابت
میکند و نه
هدف نظامی در
احداث سدها
را.
شماری
از کارشناسان
حوزه آب نیز
به استنتاجهای
این گزارش
اعتراض کردهاند.
کاوه مدنی و نیما
شکری، از جمله
کسانی هستند
که بر ضرورت
تفکیک گمانهزنی
از شواهد تأکید
کردهاند. نزدیکی
یک سد به یک
مرکز نظامی،
نه دلیل احداث
آن سد است و نه
مجوزی برای
حمله به آن.
اما
چرا چنین
گزارشی در این
مقطع زمانی
اهمیت ویژهای
پیدا میکند؟
از
مذاکرات تا
تجاوز نظامی؛
دیپلماسیای
که با حمله
نظامی قطع شد
نباید
فراموش کنیم
که آمریکا و
اسرائیل در ۲۸
فوریه ۲۰۲۶،
در حالی به ایران
حمله کردند که
مذاکرات هستهای
میان ایران و
آمریکا
همچنان جریان
داشت و نشانههای
مهمی از پیشرفت
در آن دیده میشد.
بدر
البوسعیدی،
وزیر خارجه
عمان و میانجی
مذاکرات، پس
از پایان دور
مذاکرات ژنو
در ۲۶
فوریه، از پیشرفت
چشمگیر گفتوگوها
خبر داده و
اعلام کرده
بود که دو طرف
قرار است برای
ادامه
مذاکرات فنی
به وین
بازگردند. او
حتی ساعاتی پیش
از حمله، در دیدار
با جیدی ونس،
معاون رئیسجمهور
آمریکا، نسبت
به امکان دستیابی
به صلح ابراز
امیدواری
کرده بود.
جاناتان
پاول، مشاور
امنیت ملی بریتانیا
که در مراحل
پایانی این
مذاکرات حضور
داشت، نیز بر
اساس گزارش
گاردین و به
نقل از منابع
مطلع، پیشرفت
مذاکرات را
چشمگیر ارزیابی
کرده بود. بر
اساس همین
گزارش، ایران
امتیازهای
مهمی درباره
کاهش و توقف
بخشی از فعالیتهای
غنیسازی پذیرفته
و پیشنهادهایی
برای همکاری
در برنامه
هستهای غیرنظامی
ارائه کرده
بود.
با
این همه، آمریکا
و اسرائیل راه
حمله نظامی را
انتخاب کردند.
این
اتفاق را نمیتوان
جدا از سابقه
سیاستهای
ترامپ و نتانیاهو
در قبال توافق
هستهای ایران
بررسی کرد. این
ترامپ بود که
در ۸
مه ۲۰۱۸،
در دوره نخست
ریاستجمهوری
خود، آمریکا
را از برجام
خارج کرد و
تحریمهای
اقتصادی علیه
ایران را
بازگرداند.
نتانیاهو نیز
از مخالفان
سرسخت برجام بود
و در همان
زمان از تصمیم
ترامپ برای
خروج از توافق
استقبال کرد.
اکنون
نیز در شرایطی
که امکان پیشرفت
دیپلماتیک
وجود داشت،
بار دیگر جنگ
جای مذاکره را
گرفت.
شکست
انتخاباتی
ترامپ و تلاش
برای توجیه
ادامه جنگ
انتخابات
میاندورهای
آمریکا در سوم
نوامبر ۲۰۲۶
با شکست سنگین
جمهوریخواهان
و از دست رفتن
اکثریت هر دو
مجلس کنگره
برای حزب
ترامپ همراه
شد. جنگ ایران
و هزینههای
آن، در کنار دیگر
مسائل اقتصادی
و سیاسی، از
عوامل نارضایتی
رأیدهندگان
آمریکایی
گزارش شده
است.
این
شکست
انتخاباتی،
فشار سیاسی بر
ترامپ را افزایش
داده است. او
اکنون با
افکار عمومیای
روبهروست که
هزینههای
جنگ را میپردازد
و با سیاستهای
نظامی دولتش
موافق نیست.
در
چنین شرایطی،
برای ترامپ
اهمیت دارد که
ادامه جنگ را
در افکار عمومی
آمریکا توجیه
کند و نشان
دهد که این
جنگ دستاوردی
برای امنیت و
منافع آمریکا
دارد.
اما
مسئله اینجاست
که خواسته
ترامپ صرفاً
دستیابی به یک
توافق هستهای
نیست. او از
تسلیم بیقیدوشرط
ایران سخن
گفته است؛ تسلیمی
که به گفته
خودش میتواند
به معنای
ناتوانشدن
کامل ایران از
ادامه مقاومت
نظامی باشد.
چنین
خواستهای،
چشمانداز پایان
جنگ از مسیر
مذاکره را
دشوارتر میکند
و خطر گسترش
دامنه حملات
را افزایش میدهد.
در این
میان، طرح
ادعاهایی
درباره
کاربرد
دوگانه سدها و
تأسیسات آبی ایران
میتواند به
بخشی از تلاش
تبلیغاتی برای
معرفی زیرساختهای
کشور بهعنوان
اهداف نظامی
تبدیل شود.
سدها
فقط سازههای
بتنی نیستند
سدها
و شبکههای
انتقال آب با
زندگی میلیونها
انسان پیوند
دارند. آب
آشامیدنی
شهرها و
روستاها،
کشاورزی، امنیت
غذایی، تولید
برق، محیط زیست
و معیشت شمار
بزرگی از مردم
به این زیرساختها
وابسته است.
تخریب
یک سد یا آسیبزدن
به تأسیسات آبی
میتواند پیامدهایی
بسیار فراتر
از محل اصابت
حمله داشته
باشد؛ پیامدهایی
که ممکن است
سالها ادامه یابند
و زندگی نسلهای
بعدی را نیز
تحت تأثیر
قرار دهند.
ایران
همین امروز با
بحران جدی آب،
کاهش منابع زیرزمینی،
خشکشدن
تالابها و
فرونشست زمین
روبهروست.
اما پاسخ به این
بحرانها،
بمباران سدها
و نابودی بیشتر
منابع حیاتی
کشور نیست.
اگر
حکومتی در
ساخت سدها و
پروژههای
انتقال آب،
منافع نظامی و
سیاسی خود را
بر نیازهای
واقعی مردم
مقدم داشته
باشد، باید
درباره این سیاستها
پاسخگو باشد.
اما هیچیک از
این مسائل
مجوزی برای
نابودی زیرساختهایی
نیست که زندگی
مردم به آنها
وابسته است.
مردم
ایران نباید
قربانی جنگطلبی
حکومت اسلامی
و قدرتطلبی
دولتهای
خارجی شوند.
حکومت
اسلامی با سیاستهای
ماجراجویانه،
نظامیکردن
بخشهای
گستردهای از
کشور و بیاعتنایی
به نیازهای
اساسی مردم،
در شکلگیری
شرایط کنونی
مسئولیت سنگینی
دارد. اما این
مسئولیت، به هیچ
دولتی حق نمیدهد
که زندگی و آینده
مردم ایران را
هدف حمله قرار
دهد.
مخالفت
با حکومت
اسلامی، به
معنای همراهی
با جنگ و
تجاوز نیست؛
همانگونه که
مخالفت با
تجاوز نظامی،
به معنای چشمپوشی
از سرکوب،
فساد و سیاستهای
ویرانگر
حکومت اسلامی
نیست.
سدها،
رودخانهها،
منابع آب و دیگر
زیرساختهای
حیاتی ایران،
دارایی یک
حکومت یا
ابزار جنگی یک
قدرت سیاسی نیستند.
آنها سرمایه
زندگی مردم و
متعلق به نسلهای
امروز و فردای
ایراناند.
اگر
امروز اجازه
دهیم با فرضیههای
اثباتنشده،
سدهای ایران
در شمار اهداف
نظامی قرار گیرند،
فردا چه چیزی
از زیرساختهای
زندگی مردم
باقی خواهد
ماند؟
ویرانی
ایران، پیروزی
هیچیک از طرفهای
جنگ نیست؛
فاجعهای است
که مردم ایران
بهای آن را
خواهند
پرداخت.
🌹🌍🌹