ایران در آئینه آمار (۳۲۹)

پنجشنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۵ برابر با  ۰۶ اگوست ۲۰۲۶

تهيه و تنظيم از مريم اسکوئی

 

موضوع آمارهای نقل شده در این بخش:

میانگین استفاده روزانه از اینترنت در کشور چقدر است؟

اینترنت در ایران چقدر روی زندگی مردم تاثیر داره؟ (توضیح تخصصی)

عادی‌سازی رانت و مرکزگرایی در دانشگاه به نام بومی‌سازی

نکته‌های حیرت‌آور و ترسناک‌ از تولد و مرگ در ایران

گزارش جامع نرخ تورم اردیبهشت ۱۴۰۵: بررسی آماری دقیق گزارش بانک مرکزی

کاهش اشتغال، افزایش بیکاری و بالا رفتن تورم در ایران

سونامی بیکاری در ایران؛ ویرانی گسترده در اقتصاد و خانواده ایرانی

 

۱۲مرداد : میانگین استفاده روزانه از اینترنت در کشور چقدر است؟

تهران- ایرنا- یافته‌های مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران نشان  می‌دهد مدت زمان استفاده روزانه کاربران از اینترنت در کشورمان به طور متوسط ۴ ساعت و ۳ دقیقه است.

به گزارش ایرنا، مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) در فاصله زمانی ۲۵ تا ۳۱ خردادماه ۱۴۰۵ به سفارش وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، یک نظرسنجی ملی با عنوان «سنجش نگرش کاربران اینترنت در خصوص شبکه‌های اجتماعی و فناوری‌های ارتباطی» میان ۴۰۶۰ نفر از کاربران اینترنت به شیوه مصاحبه حضوری اجرا کرد.

این تعداد کاربران از بین ۴۵۴۵ نفر از افراد بالای ۱۵ سال ساکن در مناطق شهری و روستایی کشور انتخاب شده است یعنی طبق نتایج نظرسنجی، می‌توان گفت ۸۹.۳ درصد مردم (۴۰۶۰ نفر) از اینترنت استفاده می‌کنند و ۱۰.۷ درصد استفاده نمی‌کنند.

میانگین استفاده روزانه از اینترنت؛ بیش از ۴ ساعت

برپایه این گزارش، از نظر مدت زمان استفاده از اینترنت ۲۲.۶ درصد روزانه یک ساعت و کمتر، ۱۹ درصد بین یک تا ۳ ساعت، ۲۴.۷ درصد ۳ تا ۵ ساعت و ۳۲.۴ درصد ۵ ساعت و بیشتر از اینترنت استفاده می‌کنند. به طور متوسط مدت زمان استفاده روزانه کاربران از اینترنت برابر با ۴ ساعت و ۳ دقیقه است.

در خصوص مدت زمان استفاده کاربران اینترنت از شبکه‌های اجتماعی داخلی و خارجی، یافته‌های نظرسنجی نشان داد که ۲۵.۲ درصد کاربران یک ساعت و کمتر و ۱۶.۲ درصد بین یک تا ۳ ساعت، ۱۴.۸ درصد بین ۳ تا ۵ ساعت و ۱۳.۹ درصد ۵ ساعت و بیشتر، در روز از شبکه‌های اجتماعی خارجی استفاده می‌کنند.

همچنین ۲۸.۴ درصد کاربران اینترنت به هیچ وجه از شبکه‌های اجتماعی خارجی استفاده نمی‌کنند. میانگین مدت زمان استفاده روزانه کاربران از شبکه‌های اجتماعی خارجی ۲ ساعت و ۵ دقیقه است

نتایج بررسی مدت زمان استفاه از شبکه‌های اجتماعی داخلی به این صورت است که ۴۳.۲ درصد کاربران روزانه یک ساعت و کمتر، از شبکه‌های اجتماعی داخلی استفاده می‌کنند. ۱۸ درصد کاربران اینترنت اصلا از شبکه‌های اجتماعی داخلی استفاده نمی‌کنند.

میانگین استفاده روزانه کاربران از شبکه‌های اجتماعی خارجی یک ساعت و ۳۷ دقیقه است.

میانگین استفاده روزانه از اینترنت در کشور چقدر است؟

در مجموع بررسی میزان استفاده کاربران از شبکه‌های اجتماعی داخلی و خارجی، حاکی از این است که ۵۵.۹ درصد هم از شبکه‌های اجتماعی داخلی و هم از شبکه‌های اجتماعی خارجی استفاده می‌کنند. ۱۵.۶ درصد کاربران اینترنت فقط از شبکه‌های اجتماعی خارجی و ۲۴ درصد فقط از شبکه‌های اجتماعی داخلی استفاده می‌کنند.

 

۱۱ مرداد : اینترنت در ایران چقدر روی زندگی مردم تاثیر داره؟ (توضیح تخصصی)

« جمعیت ایران چقدره؟ چند نفر تو ایران به اینترنت دسترسی دارن؟ تعداد کاربرای شبکه اجتماعی چقدره؟ واقعا اینترنت رو زندگی ما تاثیر داره؟» اینا سوالاتیه که بخاطر این مدت زیاد بهشون برخوردیم و توی این مقاله قراره راجع بهش حرف بزنیم و اعداد رو بر اساس منابع معتبر مو شکافی کنیم :) (پست باز شود)

#اینترنت

بخش اول: دموگرافی جمعیت

اول از همه ببینیم جمعیت ایران چقدره و یکم تجزیه تحلیل کنیم تا بریم سراغ دسترسی به اینترنت :)

طبق داده‌های سازمان ملل، جمعیت ایران تا آخر سال ۱۴۰۴ (اکتبر ۲۰۲۵) ۹۲.۶ میلیون نفره. جالبه بدونین توی همین یک سال اخیر، حدوداً ۸۲۲ هزار نفر (معادل ۰.۹٪) به جمعیت کشور اضافه شدن.

از نظر محل زندگی، ۷۸.۲٪ از مردم توی شهرا زندگی می‌کنن و ۲۱.۸٪ روستایی هستن. از لحاظ جنسیت هم، ۴۹.۲٪ جمعیت رو خانوما و ۵۰.۸٪ رو آقایون تشکیل میدن.

اما یه نکته جالب: میانه سنی جمعیت ایران ۳۴ سال است. یعنی دقیقاً نیمی از مردم بالای ۳۴ سال و نیمی پایین ۳۴ سال قرار دارن.

ساختار سنی کامل به این شکله:

۶.۴٪ = گروه سنی ۰ تا ۴ سال (کم‌جمعیت‌ترین گروه سنی)

۱۲.۶٪ = گروه سنی ۵ تا ۱۲ سال

۷.۳٪ = گروه سنی ۱۳ تا ۱۷ سال

۹.۱٪ = گروه سنی ۱۸ تا ۲۴ سال

۱۴.۷٪ = گروه سنی ۲۵ تا ۳۴ سال

۱۹.۱٪ = گروه سنی ۳۵ تا ۴۴ سال (پرجمعیت‌ترین گروه سنی)

۱۳.۲٪ = گروه سنی ۴۵ تا ۵۴ سال

۹.۰٪ = گروه سنی ۵۵ تا ۶۴ سال

۸.۶٪ = گروه سنی ۶۵ سال به بالا

(درصدها ممکنه به خاطر گرد کردن به ۱۰۰٪ نرسن)

حالا اگه بخوایم این رو به سطوح سنی کلیدی جدا سازی کنیم چی میفهمیم؟

۲۶.۳٪ = کل جمعیت زیر ۱۸ سال (کودکان و نوجوانان)

۷۳.۷٪ = کل جمعیت ۱۸ سال به بالا (بزرگسالان - افراد بالغ)

۸۱.۰٪ = کل جمعیت ۱۳ سال به بالا (گروه سنی واجد شرایط برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی بر اساس قوانین سنی پلتفرم‌ها)

#اینترنت

بخش دوم:خطوط موبایل و تلفن همراه

طبق داده های GSMA Intelligence ما در ایران ۱۵۱ میلیون خط فعال داریم، این یعنی ضریب نفوذ موبایل ۱۶۳٪ هست که معنیش میشه به ازای هر ۱۰۰ ایرانی، ۱۶۳ سیمکارت وجود داره.

این موضوع اصلاً عجیب نیست چون خیلی از آدما بیشتر از یک سیم‌کارت دارن؛ مثلاً یکی برای استفاده شخصی و یکی دیگه برای کار. راه افتادن eSIMها هم این قضیه رو تو این چند سال خیلی راحت‌تر کرده. توی همین یک سال اخیر، ۳.۹ میلیون خط جدید فعال شده که یعنی ۲.۷٪ رشد داشتیم.

جالبه بدونین ۹۵٪ از خطوط موبایل در کشور شامل ۳G/۴G/۵G و فقط ۵٪ روی نسل های قدیمی تر فعالیت میکنه. اما یه نکته مهم اینه که دستگاهایی که به شبکه (۳G/۴G/۵G) وصل می‌شن لزوماً از دیتای موبایل استفاده نمی‌کنن؛ مثلاً بعضی از بسته‌های اشتراک فقط شامل تماس صوتی و پیامک می‌شن و اینترنت ندارن. پس این عدد ۹۵٪ نباید با استفاده از اینترنت موبایل یکی در نظر گرفته بشه.

بخش سوم: دسترسی به اینترنت

حالا بریم سراغ بخش اصلی. بر اساس تحلیل Kepios که داده‌های ITU (اتحادیه جهانی مخابرات)، GSMA Intelligence، Eurostat، سازمان‌های تنظیم‌گر مخابرات ملی، و حتی ابزارهای برنامه‌ریزی شرکت‌های بزرگی مثل Google و Meta رو با هم ترکیب کرده:

۷۳.۸ میلیون نفر توی ایران آنلاین هستن. این یعنی ۷۹.۶٪ کل جمعیت کشور به اینترنت دسترسی دارن. رشد سالانه هم ۰.۹٪ بوده که می‌شه اضافه شدن ۶۵۵ هزار کاربر جدید توی یه سال. ضریب نفوذ اینترنت تقریباً ثابت مونده.

اما یه نکته مهم: ۱۸.۹ میلیون نفر (۲۰.۴٪ جمعیت) هنوز آفلاین هستن و به اینترنت دسترسی ندارن که اگر به ساختار سنی بخش یک مراجعه کنین خودتون میتونین حدس بزنین دلیلش چیه یه هشدار دیگه هم بدم: جمع‌آوری و تحلیل داده‌های کاربران اینترنت یه پروسه پیچیده‌ست و معمولاً چند ماه طول می‌کشه تا آماده انتشار بشه.

#اینترنت

به همین خاطر، آخرین ارقامی که می‌بینیم ممکنه واقعیت امروز رو کمتر نشون بدن و نرخ رشد واقعی (احتمالاً) بیشتر از این اعدادی باشه که اینجا داریم.

بخش چهارم: سرعت اینترنت

نوبتی هم که باشه نوبت بحث شیرین سرعت اینترنته. به گزارش Ookla که معروف‌ترین مرجع اندازه‌گیری سرعت اینترنت توی جهانه:

میانه (Median) سرعت دانلود اینترنت موبایل: ۵۷.۶۴ مگابیت بر ثانیه

میانه (Median) سرعت دانلود اینترنت ثابت (خانگی): ۱۹.۵۱ مگابیت بر ثانیه

میانه یعنی چی؟ یعنی نیمی از کاربرا سرعتشون از این عدد کمتره و نیمی بیشتر. یه جورایی عدد وسطیه که بهتر از میانگین، واقعیت کاربر معمولی رو نشون میده.

توی یه سال گذشته:

سرعت موبایل ۲۰.۹۴ مگابیت (+۵۷.۱٪) رشد کرده

سرعت ثابت ۴.۷۰ مگابیت (+۳۱.۷٪) رشد کرده

نکته کلیدی: بچه‌ها مگابایت با مگابیت فرق داره. اگه بخوایم به صورت عادی ترجمه کنیم باید اعداد بالا رو تقسیم بر ۸ کنیم:

سرعت گوشی: معادل ۷.۲ مگابایت بر ثانیه

سرعت نت ثابت: معادل ۲.۴۴ مگابایت بر ثانیه

بخش پنجم: شبکه‌های اجتماعی

در آخر میرسیم به شبکه های اجتماعی. تحلیل اختصاصی که توسط Kepios به نمایندگی از DataReportal انجام شده نشون میده که ۴۸ میلیون هویت کاربری فعال (active social media user identities) در ایران در اکتبر ۲۰۲۵ وجود داشتن. این عدد ۵۱.۸٪ کل جمعیت و ۶۵.۱٪ از کساییه که اینترنت دارن.

#اینترنت

بخش پایانی: سخنی در خصوص آمار

حالا که تا اینجا اومدیم، بد نیست یه اعتراف صادقانه بکنم. بخاطر اینکه ما تحریمیم و اینترنتمون هم وضعیت خاص خودش رو داره (فیلترینگ، استفاده از VPN و تغییر IP)، نمی‌شه با قطعیت صد در صد گفت این اعداد دقیقاً همینقدرن و ممکنه یه ذره بالا یا پایین‌تر باشن.

مثلاً وقتی یه نفر با فیلترشکن وصل می‌شه و IPش می‌ره آلمان یا هلند، سیستم‌های آماری فکر می‌کنن یه کاربر اروپایی داره از اینستاگرام استفاده می‌کنه، در حالی که داره توی تهران استوری می‌ذاره. یا برعکس، یه سری کاربرای واقعی ممکنه توی آمار نیوفته چون از راه‌های غیرمعمول وصل می‌شن. به همین خاطر شمارش دقیق افراد واقعی خیلی سخت می‌شه.

اما خبر خوب اینه که این اعداد حدودی کاملاً درست و قابل اعتماد هستن. یعنی اگه گفتیم ۴۸ میلیون، ممکنه واقعاً ۴۶ میلیون باشه یا ۵۰ میلیون، اما قطعاً نه ۲۰ میلیون و نه ۸۰ میلیون. پس می‌تونیم به این آمار به عنوان یه عکس فوری (snapshot) از وضعیت دیجیتال ایران نگاه کنیم، هرچند شاید یه کم لرز داشته باشه و کاملاً شارپ نباشه! در هر صورت، برای تصمیم‌گیری و تحلیل کلی بازار، همین اعداد حدودی هم کفایت می‌کنه و می‌شه روشون حساب کرد :)

 

۱۰ مرداد: عادی‌سازی رانت و مرکزگرایی در دانشگاه به نام بومی‌سازی

محمد روشن، مشاور وزیر علوم جمهوری اسلامی، اخیرا در اظهاراتی مدعی شده که: «بومی‌گزینی یکی از محورهای مهم در مدیریت جدید آموزش عالی است و آموزش عالی به سمت بومی‌گزینی حرکت می‌کند». او در دفاع از این سیاست، اذعان داشته «جذب نیروهای بومی موجب ثبات شغلی، ماندگاری نخبگان در استان‌ها و ارتقای کیفیت خدمات آموزشی و اداری می‌شود» و همچنین «بومی‌گزینی علاوه بر کاهش دغدغه‌های رفاهی و معیشتی خانواده‌ها، به حفظ تعادل فرهنگی و اجتماعی مناطق کمک می‌کند»

در واقعیت اما نتیجه این رویکرد تشدید نابرابری موجود بین دانشجویان ساکن در مناطق محروم و دانشجویان ساکن در مناطق برخوردار است. امکان موفقیت همچین سیاستی، در گروِ وجود سطح برابری از دسترسیِ مردم به زیرساخت‌ها و منابع مختلف در تمامی نقاط ایران است؛ وضعیتی که جمهوری اسلامی فرسنگ‌ها با آن فاصله دارد.

برای مثال، استان سیستان و بلوچستان، با نرخ باسوادی تقریبا ۸۴ درصدی، پایین‌تر از تمام استان‌های دیگر کشور قرار می‌گیرد. نسبت دانشجو به جمعیت این استان نیز گویاست: حدودا ۳۶۰۰ نفر از هر صد هزار نفر؛ در مقایسه با میانگین کشوری ۵۵۰۰ نسبت به صد هزار نفر. این آمار، نتیجهٔ مستقیم دهه‌ها طرد و تبعیض از سوی جمهوری اسلامی‌ است.

در چنین شرایطی و با در نظر گرفتن عدم دسترسی برابر ساکنین ایران به زیرساخت‌های مناسب، تأکید بر بومی‌سازی، نه تنها باعث بهبود شرایط زندگی بومیان مناطق محروم نمی‌شود، بلکه به‌دلیل موارد ذکر شده، امکان خروج از این شرایط و دست‌یابی به محیط آموزشی مناسب‌تر را نیز از آنان سلب می‌کند. این سیاست همچنین به کنترل هر چه بیشتر جامعه و نظارت بر فعالیت‌های گروه‌های قومی-فرهنگی مختلف می‌انجامد.

سخنان محمد روشن در امتداد سیاست‌‌های رانتی و تبعیض‌محور جمهوری اسلامی‌ست که برای دهه‌ها، تنها درصد کوچکی از مردم را شایسته و لایق تحصیل در قله‌های آموزش عالی کشور دانسته است؛ وضعیتی که طبق آمار منتشر شده توسط وزارت رفاه، تنها ۵ درصد از صندلی‌های دانشگاه‌های دولتی را برای دهک‌های محروم ۱ تا ۳ باقی گذاشته است. / منبع: دانشجویان متحد

 

۱۰ مرداد : نکته‌های حیرت‌آور و ترسناک‌ از تولد و مرگ در ایران

نگاهی به مهم‌ترین نکته‌ها از آمارهای ثبت‌واحوال در سال ۱۴۰۴ که تازه منتشر شده‌

۱-جمعیت ایران به به ۸۷ میلیون و ۶ هزار و ۳۷ نفر رسیده؛ یعنی بُعد جمعیت هر خانوار، کمتر از ۳.۲ نفر است که کمترین حد ممکن از دهه ۳۰ به این سو است.

۲-اما نکته‌های حیرت‌آورتر و ترسناک‌تر از این‌جا به‌بعد است: در سال ۱۴۰۴ تنها ۸۹۲ هزار و ۲۸۰ نوزاد در کشور متولد شدند؛ رقمی که پایین‌ترین میزان تولد در دست‌کم ۶۶ سال گذشته است، از ۱۳۳۹ تاکنون.

۳-سال ۱۴۰۴، دومین سال پیاپی است که شماره متولدان در ایران به کم‌تر از یک میلیون نفر می‌رسد. این در حالی است که در دهه ۱۳۶۰، شمار تولدهای سالانه کشور از دو میلیون نفر فراتر رفته بود.

۴-هم‌زمان با کاهش تعداد متولدان، نرخ خام ولادت نیز به پایین‌ترین سطح در حدود ۷۰سال اخیر رسیده است. این شاخص که شمار تولد به ازای هر هزارنفر جمعیت را نشان می‌دهد، در سال گذشته به ۱۰ تولد در هر هزار نفر کاهش یافت؛ در حالی که این نرخ در سال ۱۳۳۵ حدود ۱۹ تولد به ازای هر هزار نفر بود.

۵-مطابق آمار ثبت احوال ۴۵۱ هزار و ۷۹۸ مرگ در سال ۱۴۰۴ ثبت شده است. اگرچه نرخ خام مرگ‌ومیر(شمار مرگ‌ومیر به ازای هر هزار نفر)، با ۵.۳ مورد در هر هزار نفر، در محدوده میانگین تاریخی قرار دارد، اما شمار فوت‌شدگان پس از سال‌های اوج همه‌گیری کرونا همچنان در سطح بالایی مانده است.

بررسی نسبت تولد به مرگ نیز، هولنا‌ک‌ترین بخش این آمار است.

در دهه ۱۳۶۰، در برابر هر مورد فوت حدود ۱۰ تولد ثبت می‌شد، اما این شاخص در سال ۱۴۰۴ برای نخستین بار در هفتاد سال گذشته به کمتر از دو تولد در برابر هر مرگ سقوط کرده است.

 

۷ مرداد : گزارش جامع نرخ تورم اردیبهشت ۱۴۰۵: بررسی آماری دقیق گزارش بانک مرکزی

اینفوگراف نرخ تورم اردیبهشت ۱۴۰۵

خلاصه مقاله،:

بر اساس جدیدترین آمارهای رسمی بانک مرکزی ایران (سال پایه ۱۴۰۰)، نرخ تورم ماهانه در اردیبهشت ۱۴۰۵ به عدد کم سابقه ۸.۵ % رسید. شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در این ماه عدد ۶۶۷.۵ را ثبت کرد. نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه (نسبت به ماه مشابه سال قبل) معادل ۷۷.۲ % و نرخ تورم سالانه (دوازده ماهه) به ۵۳.۹ % افزایش یافت. در میان گروه‌های مختلف، گروه «بهداشت و درمان» با تورم ماهانه ۲۳.۱ % و گروه «اثاث و لوازم خانه» با ۲۰.۳ % رکورددار بالاترین افزایش قیمت‌ها در این ماه بوده‌اند.

مقدمه: نگاهی به شاخص‌های کلان تورم در اردیبهشت ۱۴۰۵

با انتشار گزارش جدید شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی مناطق شهری ایران از سوی بانک مرکزی برای دومین ماه سال ۱۴۰۵، تحلیل‌گران اقتصادی شاهد تغییرات قابل‌توجهی در سبد هزینه‌های خانوار هستند. این آمارها که بر مبنای سال پایه ۱۴۰۰ محاسبه شده‌اند، تصویری روشن از پویایی قیمت‌ها در بخش‌های مختلف اقتصاد ارائه می‌دهند.

در این مقاله، قصد داریم با بررسی دقیق سه شاخص اصلی «تورم ماهانه»، «تورم نقطه‌ای» و «تورم سالانه»، به تفکیک گروه‌های کالایی و خدماتی بپردازیم تا متوجه شویم بیشترین فشار هزینه‌ای در اردیبهشت ۱۴۰۵ در کدام بخش‌ها متمرکز بوده است.

۱. تحلیل شاخص کل و رکوردهای تورمی اردیبهشت ۱۴۰۵

جدول کلان نرخ تورم مصرف‌کننده بانک مرکزی نشان می‌دهد که در اردیبهشت ۱۴۰۵، شاخص کل با عبور از مرز ۶۰۰، روی عدد ۶۶۷.۵ ایستاده است. این موضوع نشان‌دهنده رشد شتابان سطح عمومی قیمت‌هاست:

نرخ تورم ماهانه: تورم ماهانه با یک جهش ملموس از ۷.۰ % در فروردین ۱۴۰۵ به ۸.۵ % در اردیبهشت افزایش یافته است.

نرخ تورم نقطه‌ای (نقطه‌به‌نقطه): این شاخص که تغییرات قیمت را نسبت به اردیبهشت سال قبل (۱۴۰۴) می‌سنجد، رقم ۷۷.۲ % را ثبت کرده است.

نرخ تورم سالانه: میانگین تغییرات شاخص در ۱۲ ماه منتهی به اردیبهشت ۱۴۰۵ نسبت به دوره مشابه سال قبل، به ۵۳.۹ % رسیده است که روند صعودی تورم دوازده ماهه را تایید می‌کند (در اسفند ۱۴۰۴ این عدد ۴۸.۳ % بود).

۲. بررسی تورم ماهانه به تفکیک گروه‌های اصلی کالا و خدمات

بررسی سبد مصرفی خانوار نشان می‌دهد که توزیع تورم در میان بخش‌های مختلف یکسان نبوده است. در اردیبهشت ۱۴۰۵، گروه‌های خدماتی و تجهیزاتی پیشتاز افزایش قیمت‌ها بوده‌اند:

رکوردداران گرانی در اردیبهشت ۱۴۰۵

بهداشت و درمان: با تورم خیره‌کننده ۲۳.۱ % در یک ماه، بیشترین فشار هزینه‌ای را به خود اختصاص داده است.

اثاث، لوازم و خدمات مورد استفاده در خانه: این گروه نیز با تورم ماهانه ۲۰.۳ % در رتبه دوم قرار دارد.

حمل و نقل: هزینه‌های این بخش در اردیبهشت ماه با رشد ۱۹.۴ % مواجه شده است.

ارتباطات و دخانیات: بخش ارتباطات افزایش ۱۷.۴ % و دخانیات افزایش ۱۷.۰ % را تجربه کرده‌اند.

گروه‌های با تورم متوسط و پایین

خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها: این گروه که سهم بزرگی در سبد معیشت دارد، تورم ماهانه ۷.۲ % را ثبت کرده است.

مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوخت‌ها: برخلاف تصور عمومی، این بخش در اردیبهشت ماه کمترین نوسان را در میان گروه‌های پرهزینه داشته و تنها ۳.۶ % رشد کرده است.

تحصیل: کمترین میزان تورم ماهانه با ۰.۵ % متعلق به گروه آموزش و تحصیل بوده است.

۳. مقایسه تورم کالاها در برابر خدمات

یکی از نکات جالب گزارش بانک مرکزی، تفکیک روند قیمتی کالاها نسبت به خدمات است:

تورم ماهانه گروه «کالاها»: در اردیبهشت ۱۴۰۵، میانگین قیمت کالاها ۱۰.۰ % افزایش یافته است.

تورم ماهانه گروه «خدمات»: در همین بازه، بخش خدمات رشد ۶.۴ % را تجربه کرده است.

این اختلاف نشان می‌دهد که در اردیبهشت ماه، شوک قیمتی بیشتر از ناحیه تامین کالاها (متاثر از هزینه‌های تولید یا واردات) بوده تا بخش دستمزد و خدمات.

 

۷ مرداد : کاهش اشتغال، افزایش بیکاری و بالا رفتن تورم در ایران

دو گزارش تازه مرکز آمار ایران نشان می‌دهد شمار شاغلان در بهار ۱۴۰۵ نسبت به بهار قبل ۴۵۰ هزار نفر کاهش یافته، شمار بیکاران نزدیک به نیم میلیون نفر بیشتر شده و برای پنجمین ماه، نرخ رسمی تورم رکورد شکسته است.

طبق بررسی‌های مرکز آمار، با وجود افزایش هشتصد هزار نفری جمعیت بالای ۱۵ سال ایران، شمار شاغلان از ۲۵ میلیون و ۱۲۲ هزار نفر به ۲۴ میلیون و ۶۷۲ هزار نفر کاهش یافته و شمار بیکاران (افرادی که فعالانه در جست‌وجوی شغل‌اند) از دو میلیون نفر به دو و نیم میلیون نفر افزایش یافته است.

نمودار ترکیب جمعیت بالای ۱۵ سال ایران در بهار ۱۴۰۴ و بهار ۱۴۰۵ بر حسب وضعیت اشتغال (شاغل، بیکار، غیرفعال)

نکته چشم‌گیر دیگر در گزارش این است که شمار ایرانیانی که شغل تمام‌وقت دارند، بیش از یک میلیون و سیصد هزار نفر کاهش یافته و از ۱۸ میلیون و ۳۳۶ هزار نفر در بهار سال گذشته به ۱۷ میلیون و ۳۰ هزار نفر رسیده است.

در کنار این، بخش اعظم کاهش اشتغال در صنایع بوده است؛ به این ترتیب که شمار شاغلان بخش صنعت نسبت به بهار پارسال حدود ۶۲۹ هزار نفر کاهش یافته، در حالی که عده کارکنان بخش‌های کشاورزی و خدمات به ترتیب ۷۰ و ۱۱۱ هزار نفر بیشتر شده است.

پیش‌تر معاون وزیر کار ایران گفته بود که در شش هفته اول جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، حدود دو میلیون نفر به طور مستقیم و غیرمستقیم در اثر جنگ شغلشان را از دست دادند.

 

افزایش نرخ رسمی تورم و تشدید شکاف فقیر و غنی

گزارش دیگر مرکز آمار ایران نشان می‌دهد نرخ رسمی تورم ۱۲ماهه در ایران از ۶۲ درصد در خرداد به ۶۶ درصد در تیرماه افزایش یافته است. چنین نرخی از سال ۱۳۲۲ به بعد بی‌سابقه است.

به گفته این نهاد، قیمت اقلام مصرفی مردم از تیر پارسال تا تیر امسال به طور متوسط ۸۷/۹ درصد بالا رفته است.

این شاخص که به آن تورم نقطه به نقطه گفته می‌شود، نسبت به ماه قبل هفت دهم درصد کاهش یافته است.

طبق برآوردهای مرکز آمار، اقشار کم‌درآمد جامعه با نرخ تورم بالاتری نسبت به پردرآمدها مواجهند؛ به این معنی که نرخ تورم نقطه به نقطه برای سه دهک پایین جامعه حدود صد درصد و برای دو دهک بالا حدود ۸۵ درصد بوده است.

نمودار میله‌ای نرخ تورم نقطه به نقطه در تیر ۱۴۰۵ بر حسب دهک درآمدی

به نظر می‌رسد عامل اصلی این اختلاف شدید نرخ تورم برای پردرآمدها و کم‌درآمدها، تورم سرسام‌آور مواد غذایی است؛ اقلامی که سهم بزرگ‌تری در سبد هزینه‌های اقشار کم‌درآمد به خود اختصاص می‌دهند.

طبق برآوردهای مرکز آمار، ظرف ۱۲ ماه اخیر قیمت خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها به طور متوسط ۱۲۹ درصد بالا رفته، در صورتی که قیمت سایر کالاها و خدمات به طور میانگین ۶۶ درصد افزایش داشته است.

ولی این اعداد و ارقام تنها متوسط هستند و تورمی که هر خانواده تجربه می‌کند، به میزان درآمد، محل زندگی و مهم‌تر از همه ترکیب سبد مصرفش بستگی دارد.

محاسبه‌گر تورم مواد غذایی به شما اجازه می‌دهد که با وارد کردن میزان خرید اقلام مختلف، ببینید که نرخ تورم سبد غذایی خانواده شما چقدر بوده است.

 

۷ مرداد: سونامی بیکاری در ایران؛ ویرانی گسترده در اقتصاد و خانواده ایرانی

چند هفته پس از پایان جنگ ۴۰ روزه با آمریکا و اسرائیل، بازار کار ایران با یکی از شدیدترین موج‌های تعدیل نیرو و افزایش بیکاری در سال‌های اخیر روبرو شده است. رکود عمیق اقتصادی، تخریب زیرساخت‌های صنعتی، قطعی طولانی‌مدت اینترنت و افت شدید تقاضا، بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی را ناچار کرده تا نیروی انسانی خود را کاهش دهند یا بخشی از فعالیت‌هایشان را متوقف کنند.

در کنار این تحولات، داده‌های تورمی نیز تصویری نگران‌کننده ارائه می‌دهند. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران در فروردین‌ ۱۴۰۵، نرخ تورم سالانه کشور به ۵۳/۷ درصد رسیده است. این رقم برای اقشار کم‌درآمد، یعنی دهک‌های اول و دوم، حتی بالاتر بوده و به حدود ۵۸/۲ درصد می‌رسد؛ در حالی که تورم مواد غذایی از مرز ۱۱۵ درصد عبور کرده است.

با این شرایط، گزارش‌های رسیده از قطب‌های صنعتی و استارت‌آپی کشور نشان می‌دهد که فشار ناشی از درگیری‌های نظامی اخیر، تورم فزاینده و انسداد مسیرهای تجاری، به شکل‌گیری زنجیره‌ای از اخراج نیرو و حتی ورشکستگی در شرکت‌های بزرگ و کوچک منجر شده است.

احمد میدری، وزیر کار در اوایل اردیبهشت ۱۴۰۵ اعلام کرد که تنها در چند هفته قبل از آن، بیش از ۱۵۰ هزار نفر برای دریافت بیمه بیکاری ثبت‌نام کرده‌اند. در همین حال، علیرضا محجوب، دبیرکل خانه کارگر، از نابودی بیش از ۷۰۰ هزار شغل خبر داده و گفته است ۱۳۰ هزار نفر به‌طور مستقیم در اثر حملات بیکار شده‌اند و حدود ۶۰۰ هزار شغل نیز به‌صورت غیرمستقیم از بین رفته است.

از سوی دیگر غلامحسین محمدی، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، برآوردی حتی نگران‌کننده‌تر ارائه کرده و گفته است که جنگ به‌طور مستقیم بیش از یک میلیون شغل را از بین برده و در مجموع باعث بیکاری مستقیم و غیرمستقیم حدود دو میلیون نفر شده است.

پلت‌فرم جاب‌ویژن، فعال در حوزه کاریابی، اعلام کرد که ۳۱۸ هزار درخواست شغل تنها در یک روز در این پلت‌فرم ثبت شده که رشد ۵۰ درصدی را نشان می‌دهد.

هم‌زمان، آمارهای مرتبط با بیمه بیکاری نیز نشان‌دهنده فشار فزاینده بر نهادهای حمایتی است. ثبت‌نام برای دریافت بیمه بیکاری در دو ماه اخیر به ۱۴۷ هزار نفر رسیده و حسن صادقی، رئیس اتحادیه پیشکسوتان جامعه کارگری، می‌گوید در ابتدای حملات «حدود ۷۵۰ هزار نفر به صندوق بیمه بیکاری معرفی شدند»؛ صندوقی که پیش از این حدود ۱۸۰ هزار نفر را پوشش می‌داد و اکنون به مرز یک میلیون نفر نزدیک شده است.

در واکنش به این وضعیت، دولت بسته حمایتی «کاهش تعدیل نیرو» را معرفی کرده است: بسته‌ای که شامل ایجاد خط اعتباری جدید برای صندوق بیمه بیکاری و معافیت‌های مالیاتی موقت برای کارفرمایانی است که نیروی کار خود را حفظ کنند.