اعلامیه
هیئت اجرائی
سازمان
کارگران
انقلابی
ایران (راه
کارگر)
مردسالاری
به بهانۀ "ناموس"
از سلطه بر زن
دفاع میکند؛
در
برابر زنکشی
و شورش ارتجاعی
مردسالارانه
بایستیم!
دفاع
از زندگی،
آزادی و حق
انتخاب زنان و
دختران، وظیفه
همه نیروهای
آزادیخواه و
برابریطلب
است.
رومینا
اشرفی، نسا علیزاده،
سوگند صیادی و
دهها زن و
دختر دیگری که
نامشان شاید
هرگز به گوش
جامعه نرسد؛ زنجیرهای
از قربانیان
خشونت و جنایتاند
که هر بار با
مرگ یک زن یا
دختر، بار دیگر
در برابر
چشمان ما
آشکار میشوند.
دخترانی که باید
در امنیت زندگی
کنند، درس بخوانند،
عاشق شوند،
انتخاب کنند و
آینده خود را
بسازند، اما
گاه در خانه،
در خانواده و
در محیطی که
باید پناهگاه
امن آنان
باشد، با تهدید،
تحقیر، خشونت
و حتی مرگ
روبهرو میشوند.
سوگند
صیادی، دختر
شانزدهساله
کرمانشاهی، یکی
دیگر از قربانیان
این دریای
آلوده به
خشونت
مردسالارانه
است. او تنها یک
نام در فهرست
بلند قربانیان
نیست؛ سرنوشت
او بار دیگر این
واقعیت تلخ را
پیش روی ما
گذاشته است که
برای بسیاری
از زنان و
دختران، حتی
خانه نیز لزوماً
جای امنی نیست.
سوگند،
ماهی کوچکی
بود که در دریایی
آلوده و سمی
گرفتار شد؛ دریایی
که شرایط زندگی
در آن برای
همه ماهیانش، یعنی
زنان و دختران
این جامعه،
خطرناک است.
اگر تنها به
مرگ یک ماهی
بنگریم و به
آلودگی دریا بیاعتنا
بمانیم، ماهیهای
دیگری نیز
قربانی
خواهند شد.
مسئله فقط
نجات یک قربانی
نیست؛ باید با
سرچشمههای
آلودگی و
مناسباتی که
زندگی زنان را
به خطر میاندازند،
مقابله کرد.
زنکشی
را نمیتوان
به اختلافات
خانوادگی،
خشم لحظهای یا
رفتار خشونتآمیز
چند فرد تقلیل
داد. پشت این
جنایتها،
مناسباتی ریشهدار
قرار دارد که
زن را نه
انسانی مستقل
و صاحب اختیار،
بلکه موجودی
تحت مالکیت
مرد و خانواده
میداند. در
چنین نگرشی،
استقلال زن
نافرمانی تلقی
میشود،
انتخاب او
تعرض به
اقتدار
مردانه به
شمار میآید و
گاه حتی قتل
او با نام
«ناموس» و حفظ
«آبرو» توجیه میشود.
هیچکس
مالک زندگی زن
نیست؛ نه پدر،
نه همسر، نه
برادر و نه هیچ
مرد دیگری.
جان، بدن،
آزادی و
سرنوشت هر زن
به خود او
تعلق دارد.
جنبش
انقلابی و فمینیستی
«زن، زندگی،
آزادی» ضربهای
تاریخی به این
مناسبات وارد
کرد. میلیونها
زن و مرد با به
چالش کشیدن
سلطه
مردسالارانه،
خواست آزادی
پوشش، استقلال
فردی، حق
انتخاب و تعیین
سرنوشت زنان
را به یکی از
مهمترین
محورهای
مبارزه
اجتماعی تبدیل
کردند. این
جنبش نشان داد
که زنان دیگر
حاضر نیستند زیر
بار نظم تحمیلی
مردسالارانه
زندگی کنند.
اما
این دگرگونی
با واکنش نیروهای
ارتجاعی روبهرو
شده است. بخشی
از مردان و جریانهای
مدافع نظم پیشین،
در برابر
استقلال و
آزادی زنان
احساس تهدید میکنند
و میکوشند با
فشار، تهدید،
تحقیر و
خشونت، عقربه
زمان را به
عقب
برگردانند. آنچه
امروز در شکلهای
گوناگون شاهد
آن هستیم،
شورش ارتجاعی
مردسالاری علیه
دستاوردهای
جنبش «زن،
زندگی، آزادی»
است. این شورش
گاه در
رفتارهای
روزمره و
خشونت خانگی،
گاه در تهدید
و ارعاب
اجتماعی و گاه
در جنایتهای
مرگبار علیه
زنان و دختران
جلوه میکند.
حکومت
اسلامی در
برابر این
مناسبات، نه
تنها ناظری بیطرف
نیست، بلکه یکی
از عوامل
بازتولید آن
است. نظام
حقوقی و ایدئولوژیک
این حکومت، با
تکیه بر فقه و
سنتهای
مردسالارانه،
برای زنان
حقوقی
نابرابر با
مردان قائل
است و در عرصههای
مختلف زندگی
خانوادگی و
اجتماعی، امتیازهای
قانونی و عملی
برای مردان و
پدران به رسمیت
میشناسد. چنین
نظامی به جای
حمایت از زنان
در برابر
خشونت، خود به
حفظ مناسباتی یاری
میرساند که
خشونت در بستر
آن رشد میکند.
ماده
۳۰۱
قانون مجازات
اسلامی، که
پدر و جد پدری
را در صورت
قتل فرزند از
قصاص معاف میکند،
نمونهای
آشکار از این
تبعیض است. این
معافیت به
معنای بیمجازات
ماندن قاتل نیست،
اما نشان میدهد
که قانون برای
پدر در برابر
فرزند امتیازی
ویژه قائل شده
است. آیا جان
فرزند به دلیل
نسبت خانوادگی،
ارزش کمتری
دارد؟ آیا پدر
میتواند به
اعتبار پدر
بودن، از
مسئولیت
برابر در
برابر قتل
فرزند
برخوردار
نباشد؟ چنین
امتیازهایی
باید بیدرنگ
لغو شوند.
از
سوی دیگر، لایحه
حمایت از زنان
در برابر
خشونت سالهاست
میان نهادهای
حکومتی
سرگردان
مانده و هنوز
به قانونی
جامع و مؤثر
تبدیل نشده
است. پناهگاههای
امن و مراکز
حمایتی نیز با
کمبود
امکانات و
محدودیتهای
جدی روبهرو
هستند. در نتیجه،
زنی که از
خشونت همسر یا
خانواده خود میگریزد
و دختری که از
بازگشت به
خانه میترسد،
اغلب نمیداند
به کجا پناه
ببرد و از چه
حمایت مؤثری
برخوردار
خواهد شد.
در
پرونده سوگند
صیادی، گزارشهایی
از درخواست
کمک او و
نگرانیاش از
بازگشت به
خانه منتشر
شده است.
بر
اساس این
گزارشها، او
پیش از مرگ از
خطری که تهدیدش
میکرد،
مسئولان
مدرسه را
باخبر کرده
بود؛ در حالی
که آموزشوپرورش
کرمانشاه
دخالت مدرسه و
تماس مدیر با
پدر او را رد
کرده است.
روشن شدن همه
ابعاد این
پرونده و
مسئولیت
احتمالی افراد،
نیازمند بررسی
مستقل و شفاف
است.
اما یک
پرسش اساسی را
نمیتوان به آینده
موکول کرد:
وقتی دختری
شانزدهساله
از خطر جانی
در خانه سخن میگوید،
چه کسی باید
از او محافظت
کند؟ آیا
مدرسه نباید
نخستین
پناهگاه امن
او باشد؟ آیا
معلم، مدیر،
مشاور و
نهادهای
مسئول نباید
وظیفه داشته
باشند که خطر
را جدی بگیرند
و برای نجات
جان او اقدام
کنند؟
دختری
که از خانواده
خود میترسد،
ممکن است
همچنان از نظر
اقتصادی،
عاطفی و
اجتماعی به
همان خانواده
وابسته باشد.
ترس از
مجازات، فشار
اطرافیان،
احساس شرم تحمیلشده
از سوی جامعه
و نداشتن
پناهگاهی
امن، راه کمکخواستن
را بر او میبندد.
بنابراین، نمیتوان
از دختران و
زنان در معرض
خشونت انتظار
داشت که به
تنهایی از خود
محافظت کنند.
این وظیفه
جامعه و
نهادهای
مسئول است که
راه نجات را
برای آنان باز
کنند.
مدرسه
باید محیطی
امن برای
کودکان و
نوجوانان
باشد؛ معلمان
و مشاوران باید
آموزش ببینند
تا نشانههای
خشونت را
بشناسند و
بدانند چگونه
و از چه طریقی
برای حفاظت از
دانشآموزان
اقدام کنند.
شبکههای
مددکاری
اجتماعی،
خانههای امن
و مراکز حمایتی
باید در دسترس
باشند تا هیچ
دختر و زنی به
دلیل نداشتن
پناهگاه،
ناچار به
بازگشت به محیط
خشونتبار
نشود.
در
کنار مسئولیت
حکومت و
نهادهای رسمی،
باید با فرهنگ
مردسالارانهای
نیز مقابله
کرد که با
مفاهیمی چون
«ناموس»، «غیرت»
و «آبرو»،
خشونت و سلطه
بر زنان را
توجیه میکند.
هیچ سنتی نمیتواند
حق مالکیت بر
زندگی انسان
را برای کسی
به رسمیت
بشناسد. هیچ
آبرویی
بالاتر از جان
انسان نیست و
هیچ نسبتی، حتی
پدر بودن، نمیتواند
جنایت را توجیه
کند.
همچنین
باید در برابر
رفتارهایی ایستاد
که پس از قتل یک
زن یا دختر،
به جای دفاع
از قربانی و
محکوم کردن
جنایت، به
عامل خشونت
اعتبار
اجتماعی میبخشند
و او را در جایگاه
فردی محترم و
سزاوار همدردی
قرار میدهند.
سوگواری برای
قربانی را نباید
با تطهیر عامل
جنایت درآمیخت.
همدردی با
خانواده نیز
نباید به عادیسازی
خشونت و نادیده
گرفتن مسئولیت
عامل آن بینجامد.
جامعه باید مرز
روشنی میان
احترام به جان
قربانی و
مشروعیت بخشیدن
به خشونت ترسیم
کند.
سکوت
در برابر
خشونت، راه را
برای تکرار آن
هموار میکند.
مسئولیت
مقابله با زنکشی
و خشونت
مردسالارانه
تنها بر دوش
زنان و فعالان
جنبش زنان نیست.
مردانی که به
آزادی و برابری
باور دارند نیز
باید در برابر
خشونت و سلطه
مردانه بایستند.
سکوت مردان در
برابر خشونت همجنسان
خود، به تداوم
مناسباتی کمک
میکند که
زنان را در
موقعیت
فرودست و بیدفاع
قرار میدهد.
تشکلهای
مستقل زنان،
تشکلهای
مستقل کارگری،
سازمانهای
معلمان و
پرستاران،
دانشجویان،
هنرمندان،
نهادهای مدنی
و همه نیروهای
آزادیخواه و
برابریطلب
باید مبارزه
با زنکشی و
خشونت
مردسالارانه
را به بخشی
جداییناپذیر
از مبارزه برای
آزادی، برابری
و عدالت
اجتماعی تبدیل
کنند. دفاع از
آزادی زنان،
مسئلهای حاشیهای
یا صرفاً
مربوط به زنان
نیست؛ معیار
سنجش آزادی و
رهایی کل
جامعه است.
هر
جا آزادی زن
تهدید میشود،
آزادی همه
جامعه در معرض
خطر قرار میگیرد.
هیچ جامعهای
نمیتواند از
آزادی سخن بگوید،
در حالی که نیمی
از جمعیت آن
از حق انتخاب،
استقلال و امنیت
محروم باشند.
هیچ رهایی
اجتماعی بدون
رهایی زنان از
سلطه، تبعیض،
مردسالاری و
خشونت
مردسالارانه
ممکن نیست.
از این
رو، ما بر
ضرورت مبارزه
مشترک برای
تحقق خواستههای
زیر تأکید میکنیم
و از تشکلهای
مستقل زنان و
دیگر تشکلهای
مستقل اجتماعی
و مدنی تقاضا
داریم تا این
مطالبات را پیگیری
کنند:
۱. لغو همه
قوانین تبعیضآمیز
علیه زنان و
کودکان، از
جمله لغو امتیازهای
قانونی پدر و
جد پدری در
پروندههای
قتل فرزندان؛
۲. تصویب و
اجرای قانونی
جامع و مؤثر
برای پیشگیری
از خشونت بر
زنان و حمایت
قانونی از
قربانیان؛
۳. ایجاد و
گسترش خانههای
امن و مراکز
حمایتی در
دسترس برای
زنان و دختران
در معرض
خشونت؛
۴. ایجاد
سازوکارهای
روشن و فوری
برای مداخله
حمایتی در
مدارس و محلهها،
آموزش معلمان
و مشاوران و
پاسخگویی
نهادهای
مسئول در
برابر کوتاهی
در حفاظت از
زنان و کودکان
در معرض خطر؛
۵. مقابله
اجتماعی و
فرهنگی با
باورها و سنتهای
مردسالارانهای
که سلطه بر
زنان، خشونت و
زنکشی را توجیه
میکنند.
دفاع
از زندگی و
آزادی زنان،
دفاع از آزادی
و کرامت انسانی
همه جامعه
است.
نباید
اجازه دهیم
سوگندهای دیگری
قربانی شوند.
نباید اجازه
دهیم زنکشی
به خبری تکراری
و خشونت علیه
زنان به واقعیتی
عادی در زندگی
روزمره تبدیل
شود.
باید
دریای آلودهای
را که زندگی
زنان و دختران
را تهدید میکند،
دگرگون کنیم.
این کار بدون
مبارزه با
قوانین تبعیضآمیز،
مناسبات
مردسالارانه
و فرهنگ سلطه
ممکن نیست.
در
برابر زنکشی،
مردسالاری،
خشونت
مردسالارانه
و شورش ارتجاعی
علیه
دستاوردهای
جنبش «زن،
زندگی، آزادی»
بایستیم!
زنده
باد همبستگی
زنان و مردان
برای رهایی از
هرگونه ستم و
تبعیض!
سرنگون
باد رژیم
جمهوری
اسلامی
زنده
باد آزادی،
دموكراسی و
سوسیالیسم
هیئت
اجرائی
سازمان
کارگران
انقلابی
ایران (راه
کارگر)
شنبه
۳۰ آبان ۱۴۰۵
برابر با ۲۱
نوامبر ۲۰۲۶