سايت سازمان کارگران انقلابی ايران (راه کارگر)

يكشنبه ۴ مرداد ۱۴۰۵ برابر با ۲۶ جولای ۲۰۲۶

آخرین انفجار،
پایان جنگ نیست؛
میراث محیط‌ زیستی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران

جنگ تنها با شمار کشته‌ها و ویرانی ساختمان‌ها سنجیده نمی‌شود؛ بخشی از خسارت‌های آن سال‌ها بعد، در آلودگی آب و خاک، تخریب زیست‌بوم‌ها و تهدید سلامت عمومی آشکار می‌شود. حمله به زیرساخت‌های نفتی، صنعتی و آبی می‌تواند بحران‌های زیست‌محیطی موجود ایران را عمیق‌تر کند و امنیت غذایی و آبی را به خطر اندازد. تجربه عراق، سوریه و لبنان نیز نشان می‌دهد که پیامدهای محیط‌ زیستی جنگ، بسیار فراتر از پایان درگیری‌های نظامی ادامه می‌یابد. بازسازی واقعی تنها با احیای آب، خاک، هوا و زیست‌بوم‌های آسیب‌دیده ممکن خواهد بود.

يكشنبه ۴ مرداد ۱۴۰۵ برابر با ۲۶ جولای ۲۰۲۶

وقتی تحقیر جای نقد می‌نشیند

حاشیه‌ای بر سخنان موسی غنی‌نژاد درباره‌ی ارواند آبراهامیان و تأملی بر اخلاق اختلاف

تورج اتابکی

آزمون یک سنت فکری نه شیوه‌ی رفتار آن با همفکران، بلکه نحوه‌ی مواجهه‌اش با مخالفان است. لیبرالیسم نیز هنگامی معنای واقعی خود را نشان می‌دهد که با اندیشه‌ای روبه‌رو شود که آن را عمیقاً نادرست می‌داند. اگر دفاع از لیبرالیسم، آزادی اندیشه را در عمل تنها برای همفکران به رسمیت بشناسد، با یکی از بنیادی‌ترین دعاوی خود در تعارض قرار می‌گیرد و به زبانی نزدیک می‌شود که می‌کوشد رقیب را، به‌جای نقد، از میدان بیرون کند. از این منظر، سخن غنی‌نژاد بیش از آن‌که درباره‌ی اعتبار آثار ارواند آبراهامیان چیزی به ما بگوید، تناقضی را در شیوه‌ی دفاع خود او از لیبرالیسم آشکار می‌کند: ادعای پایبندی به آزادی اندیشه و اصل خطاپذیری، در کنار زبانی که اثر مخالف را نه شایسته‌ی خواندن و سنجیدن، بلکه سزاوار دور افکندن می‌داند.

يكشنبه ۴ مرداد ۱۴۰۵ برابر با ۲۶ جولای ۲۰۲۶

مبارزه با چپ؛
فرش قرمزی زیر پای فاشیسم

نوید مومن زاده

دست‌های آلودهٔ سلطنت‌طلبان، سال‌هاست که برای بریدن ریشه‌های چپ، مدام کاردهای خود را تیز می‌کنند. این صرفاً یک اختلاف سیاسی یا فکری نیست؛ پروژه‌ای است آگاهانه برای تخریب حافظهٔ تاریخی مردم ایران. آنان به‌خوبی می‌دانند که بدون تحریف گذشته، بازگشت به استبداد ممکن نیست. از همین رو، یکی از اصلی‌ترین هدف‌هایشان، بی‌اعتبار کردن اندیشهٔ چپ و همهٔ کسانی است که برای آزادی، برابری و عدالت اجتماعی مبارزه کرده‌اند.

يكشنبه ۴ مرداد ۱۴۰۵ برابر با ۲۶ جولای ۲۰۲۶

پس از قتل‌عام:
بازاندیشی استراتژی در قیام ایران

محمدعلی کدیور

برگردان: بهراد موسوی

گفت‌وگوی انتقادی عمومی ـ از جمله اختلاف درباره استراتژی ـ یک انحراف از مبارزه نیست بلکه بخشی از آن چیزی است که به مبارزه جهت و مشروعیت می‌دهد. از طریق گفت‌و‌گو‌های دشوار صادقانه و متکثر است که جامعه یاد می‌گیرد چگونه بدون بازتولید همان منطق طرد و قهری که به دنبال غلبه بر آن‌ها است، پیش برود.

يكشنبه ۴ مرداد ۱۴۰۵ برابر با ۲۶ جولای ۲۰۲۶

جان‌های ماه دی

ابوالفضل حاجی‌زادگان – پژوهشگر اجتماعی

برای انجام این مطالعه، ابتدا باید به یک نمونه‌ی معرّف می‌رسیدم که به‌لحاظ تعداد و تنوع، یافته‌ها را تعمیم‌پذیر کند. برای شناسایی صفحه‌های اینستاگرامی کشته‌شدگان و نیز اکانت‌های نزدیکانِ همفکرشان، از یک راهبرد چندمسیره برای کشف شبکه استفاده کردم[۱]. صفحات شخصی کشته‌شدگان، کانون اصلی این جست‌وجو بودند. بررسی پست‌ها، استوری‌های هایلایت‌شده، کامنت‌ها، تعاملات تکرارشونده، روابط دوستانه‌ی قابل مشاهده و شناسایی گروه‌های سیاسی و اجتماعیِ مرجع در بین این اکانت‌ها، امکان شناخت بخشی از جهان اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آنان را فراهم می‌کند.

جان‌های ماه دی

شنبه ۳ مرداد ۱۴۰۵ برابر با ۲۵ جولای ۲۰۲۶

«تو باید جرأت ادامه‌دادن داشته باشی، نه امیدِ رسیدن»

سعید مدنی

مکاتبات آصف بیات و سعید مدنی، جامعه‌شناسان ایرانی، از بیش از دو سال پیش، از اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۳، با انتشار نامه‌ای آغاز شد که آصف بیات طی آن، با نگاهی همدلانه، پرسش‌ها و نقدهایی را پیرامون برخی دیدگاه‌های سعید مدنی طرح کرد. در ادامه، شاهد انتشار پاسخ مدنی به نقدهای بیات بودیم و پس از آن نیز این گفت‌وگوی مکتوب با طرح پرسش‌هایی تازه‌ و خواندنی استمرار یافته است.

سه-شنبه ۳۰ تير ۱۴۰۵ برابر با ۲۱ جولای ۲۰۲۶

فریاد «نه به اعدام»
در قتلگاه قزلحصار

یاشار جاوید

مخالفت با حکم شنیع اعدام دفاع از قاتل و متجاوز و قاچاقچی نیست، بلکه مخالفت با این است که هیچ حکومتی حق گرفتن جان انسان‌ها به نام قانون را ندارد. جنایتی که حکومت اسلامی در پوشش اجرای عدالت هر روزه انجام میدهد. در قبال این جنایات نباید سکوت کنیم. چنانکه زندانیان در پشت دیوارهای بلند زندان های نظام خونریز ولائی سکوت نکردند و فریاد اعتراضشان را بلند کرده اند. وظیفه هر انسان آزادیخواه و هر نهاد و سازمان و نیروی مترقی است که در دفاع از این زندانیان اعتصابی و حمایت از کارزار «سه شنبه های نه به اعدام» به هر نحو ممکن اقدام کند. اعدام هرگز و برای هیچکس!

يكشنبه ۲۱ تير ۱۴۰۵ برابر با ۱۲ جولای ۲۰۲۶

خامنه‌ای‌؛ پایان و تداوم

محمدرضا نیکفر

خامنه‌ای آرمان‌گرا بود. در او رؤیای امپراطوری، در معنایی پیش گفته حلول کرده بود. این رؤیا ترکیبی از رؤیای سلطه‌یابی اسلامی و سنتی ایرانی بود. او قدرت‌طلب بود، اما نه به شیوه‌ی سلاطین ماضی که در پی جاه و مال برای خود بودند. او خودشیفته بود، اما نه به شیوه‌ی کسانی چون ناصرالدین شاه یا محمدرضاشاه. او شیفته‌ی قدرتی بود که آن را نه برای خود، بلکه در خدمت امری مقدس می‌دانست.

سه-شنبه ۱۶ تير ۱۴۰۵ برابر با ۰۷ جولای ۲۰۲۶

آفرینشگر باغِ زنان
در رثای شهرنوش پارسی‌پور

مریم رضایی

شهرنوش پارسی‌پور امسال، در دوازدهم تیرماه، در هشتادویک‌سالگی، در حومه‌ی سانفرانسیسکو درگذشت. اما درهای باغی که ساخت، هنوز گشوده است؛ و زنانی که در آن به هم پناه بردند، هنوز، هر بار که جمعی از زخم‌دیدگان کنارِ هم می‌ایستند، دوباره از میانِ صفحاتِ همان رمان بیرون می‌آیند. مرگِ نویسنده، در این معنا، نه خاموشیِ یک صدا که واگذاریِ آن است؛ زبانی که او ساخت، اکنون ازآنِ همه‌ی کسانی است که، در برابر خشونت، جهانی تازه می‌کارند و در آن ریشه می‌دوانند.

سه-شنبه ۱۶ تير ۱۴۰۵ برابر با ۰۷ جولای ۲۰۲۶

شهرنوش پارسی‌پور
همان‌گونه زندگی کرد که می‌نوشت

زمانه در گفت‌وگو با

منیره برادران

شهرنوش پارسی‌پور برای منیره برادران نویسنده‌ای بود که صمیمیت با خود و وفاداری به حقیقت را به اصل بنیادین نوشتن تبدیل کرده بود. او در «خاطرات زندان»، با فاصله‌ای که از گروه‌بندی‌های سیاسی داشت، توانست روابط و فضای درونی زندان را از زاویه‌ای متفاوت ببیند و روایت کند؛ بی‌آنکه همدلی عمیقش با زنان جوان زندانی، شکنجه‌شده و اعدام‌شده را از دست بدهد. برادران در گفت‌وگو با زمانه تأکید می‌کند که شجاعت و صمیمیت پارسی‌پور تنها ویژگی قلم او نبود، بلکه شیوه‌ای بود که در زندان و زندگی نیز به آن وفادار ماند. فشار، زندان، سانسور و تبعید نتوانستند «نور قلم» او را خاموش کنند و او تا واپسین روزهای زندگی به نوشتن و حضور در عرصه عمومی ادامه داد. از نگاه منیره برادران، همین صداقت و استمرار، شهرنوش پارسی‌پور را به یکی از صداهای ماندگار ادبیات معاصر ایران تبدیل کرده است.

پنجشنبه ۱۱ تير ۱۴۰۵ برابر با ۰۲ جولای ۲۰۲۶

به‌یاد بهروز معظمی

سعید رهنما

بهروز که در خانواده‌ای ترقی‌خواه‌ پرورش یافته بود، از جوانی به فعالیت‌های سیاسی گرایش داشت. پس از پایان دبیرستان در ایران برای ادامه‌ی تحصیل به امریکا رفت. ابتدا در قالب فعالیت‌های کنفدراسیون دانشجویی در سازمان‌های جبهه ملی فعالیت داشت و پس از مدتی به گروه «ستاره» با گرایش‌های مارکسیستی، و سازمان‌های جبهه ملی ایران، بخش خاورمیانه، پیوست. زمانی در نامه‌ای در تحسین بهروز نوشتم که شهامت معظمی در تحلیل‌های سیاسی و نظری به همان اندازه‌ی شهامتی است که در زندگی مبارزاتی اش داشت. با رفتنِ او چپ ایران یکی از شخصیت‌ها و متفکرانِ برجسته‌ی خود را از دست داد. یادش گرامی باد.

پنجشنبه ۱۱ تير ۱۴۰۵ برابر با ۰۲ جولای ۲۰۲۶

اعترافی که نقاب را بیشتر کنار زد

چهرهٔ واقعی سلطنت‌طلبی، آشکارتر از همیشه

نوید مومن زاده

ایران نه سکوی پرتاب قدرت‌های خارجی است و نه نردبان جاه‌طلبی هیچ مدعی تاج و تختی که مشروعیت خود را نه از مردم، بلکه از حمایت قدرت‌های بیرونی جست‌وجو می‌کند. هرچه امید به مداخله خارجی رنگ می‌بازد، چهره واقعی جریان‌هایی که سیاست را با نفرت، حذف مخالف، تقدیس ساواک و تکیه بر قدرت‌های بیرونی تعریف می‌کنند، آشکارتر می‌شود. آیندهٔ ایران را نه قدرت‌های خارجی، بلکه مردم ایران خواهند نوشت؛ با آزادی، آگاهی جمعی، عدالت اجتماعی، اراده و سازمان‌یابیِ مستقلِ خود. و تاریخ، دیر یا زود، میان آنان که برای آزادی مردم جنگیدند و آنان که آزادی را بر بال بمب‌های بیگانه جست‌وجو کردند، داوری خواهد کرد.

سه-شنبه ۲ تير ۱۴۰۵ برابر با ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶

شرط معدل: مناقشه‌ای درون‌طبقاتی

محمد دارکش

آنچه باید در کانونِ اعتراضات قرار گیرد، نه صرفاً «نحوه‌ی محاسبه‌ی تراز» یا «تأثیر قطعی معدل»، بلکه ماهیتِ کالایی‌شده‌ی آموزش است که آموزش را به‌مثابه‌ی یک داراییِ خصوصی تقلیل داده است. فراتر از نبرد بر سر ضرایب، آنچه باید به مطالبه‌ی راهبردی و اجتماعی تبدیل شود، تأمینِ آموزشِ همگانی، رایگان، باکیفیت و عادلانه برای تمامی کودکان و نوجوانان ایران است؛ فارغ از آن‌که در کدام دهکِ درآمدی متولد شده‌اند. عدالت آموزشی با «اصلاح فرمول معدل» به دست نمی‌آید، بلکه در گروی «فروپاشی دیوارِ طبقاتیِ مدارس» است.

سه-شنبه ۲ تير ۱۴۰۵ برابر با ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶

اعتراضات‌انفجاری در جامعه بدون افق آینده

گفتگوی مطهره خردمندان با

عباس نعیمی جورشری، جامعه‌شناس

پس از اعتراضات دی ۱۴۰۴، جامعه ایران با حذف افق آینده، پایان تاب‌آوری و رسوب خشونت در زندگی روزمره روبه‌روست؛ وضعیتی که به‌گفته عباس نعیمی جورشری، جامعه شناس، نه پایان سیاست بلکه آغاز سیاستِ زخمی است. جامعه‌ای که آینده‌اش مبهم شده است، فقط دچار فقر و فشار اقتصادی نیست؛ دچار فروپاشی خیالِ فرداست. پس از اعتراضات دی ۱۴۰۴، ایران وارد مرحله‌ای شده که در آن سوگ، خشم، ناامنی و سکوت، هم‌زمان در زندگی روزمره رسوب کرده‌اند. در این گفت‌وگو، عباس نعیمی جورشری، جامعه‌شناس، از بحران افق آینده، کاهش تاب‌آوری اجتماعی و پیامدهای انسانیِ خشونت سخن می‌گوید؛ تحلیلی از جامعه‌ای که میان خشم و امید معلق مانده است.

يكشنبه ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ برابر با ۳۱ می ۲۰۲۶

کوبا در محاصره و خطر حمله‌ی نظامی امریکا

دست آمریکا از کوبا کوتاه!

کامران نیری

با این همه، پرونده‌سازی برای رائول کاسترو توسط دولت ترامپ تلاش برای ایجاد فضای سیاسی به‌منظور تهاجم به این کشور است. هدف این تهاجم درهم کوبیدن تمام دستاورد های انقلاب دموکراتیک ملی ۱۹۵۹ کوباست که به نیم‌قرن سلطه‌ی امپریالیسم آمریکا بر این کشور خاتمه داد و با اتخاذ سیاستی که خواهان عدالت اجتماعی بود راه را برای ایجاد جامعه‌ای بهتر برای همه‌ی مردم کوبا به‌ویژه کارگران و دهقانان و زنان و سیاه‌پوستان هموار کرد.

شنبه ۲ خرداد ۱۴۰۵ برابر با ۲۳ می ۲۰۲۶

از امجدیه تا «آرش»

بدرود با پرویز قلیچ‌خانی

نوید مومن زاده

او از ما جلوتر رفت،اما چیزی به‌جا گذاشتکه فقط اندوه نیست:یک مسئولیت.این‌کهمی‌شود ایستاد،می‌شود نپذیرفت،می‌شود در اوج، انسان ماند.بدرود پرویز،که فقط یک قهرمان نبودی—بخشی از وجدان بیدار یک سرزمین بودی.

چهارشنبه ۳۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ برابر با ۲۰ می ۲۰۲۶

آنتروپیک و هوش مصنوعی

وجدان راحت سیلیکون ولی؛
نقش هوش مصنوعی در بمباران ایران

نویسنده: Felix Treguer

برگردان: شهباز نخعي

چاد واهلکیست، یکی از کارکنان پالانتیر آماری درباره جنگ در ایران نقل می کند: «معمولا، دوهزار افسر اطلاعاتی می کوشند کار هدف گیری و تجزیه و تحلیل داده ها را انجام دهند. اکنون ۲۰ افسر اطلاعاتی این کار را می کنند و این روند کاهشی ادامه هم دارد ». استفاده از هوش مصنوعی برای تجزیه و تحلیل اتوماتیک تصویرهای هوایی این امکان را ایجاد کرده که تعداد هدف های تعیین شده در هر روز از ۱۰۰ به ۱۰۰۰ افزایش یابد. اکنون تجمیع LLM به این سیستم ها این امکان را به وجود می اورد که این تعداد به ۵ هزار هدف در روز برسد

چهارشنبه ۳۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ برابر با ۲۰ می ۲۰۲۶

اقتصاد سیاسی VPN در زمان جنگ:
زوال سفیدرنگ جمهوریت

سروناز احمدی

نگاه سوسیالیستی به مسئله‌ی اینترنت نیز بر همین نقطه تأکید می‌کند؛ این‌که زیرساخت‌هایی که برای زندگی روزمره ضروری شده‌اند، نباید به کالاهایی تبدیل شوند که کیفیت و میزان دسترسی به آن‌ها وابسته به قدرت خرید افراد باشد. همان‌طور که آموزش، سلامت یا حمل‌ونقل عمومی فقط برای گروه‌های خاص در نظر گرفته نمی‌شوند، اینترنت نیز به‌تدریج به بخشی از نیازهای پایه‌ی زندگی مدرن تبدیل شده است.

چهارشنبه ۳۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ برابر با ۲۰ می ۲۰۲۶

#از_دموکراسی_بگو:
چه‌گونه یک هشتگ شکاف‌های درون اپوزیسیون را آشکار کرد

علیرضا قدیمی

هشتگ «از دموکراسی بگو» را می‌توان مداخله‌ای دانست که محور مشروعیت را ولو به‌طور ضمنی از «شخص» به «نهاد» منتقل می‌کند. طرح پرسش درباره توزیع قدرت، سازوکارهای پاسخ‌گویی و ترتیبات نهادی آینده، دعوتی است به استقرار نوعی منطق قانونی-عقلانی در برابر منطق کاریزماتیک. در چنین چارچوبی، واکنش‌های تند به هشتگ را می‌توان صورت‌هایی از دفاع از اقتدار کاریزماتیک در برابر نیروهای عقلانی‌کننده دانست. این واکنش‌ها می‌کوشند یا از طریق طرد نمادین منتقدان، یا با به‌تعویق‌انداختن بحث دموکراسی به آینده‌ای نامشخص، و یا با ادغام صوری پادشاهی در گفتمان دموکراسی، تنش میان شخص‌محوری و نهادگرایی را مدیریت کنند، بی‌آنکه کانون مشروعیت به‌طور کامل از فرد به ساختار منتقل شود.

چهارشنبه ۳۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ برابر با ۲۰ می ۲۰۲۶

فریادی از کوبا

نامه‌ای سرگشاده به جهان

من افشا می‌کنم که تحریم‌ها، قحطی‌ای برنامه‌ریزی‌شده هستند. مسئله این نیست که غذا به‌طور تصادفی کم شده باشد؛ مسئله این است که ما را از خرید آن بازمی‌دارند. کشتی‌های حامل مواد غذایی تحت تعقیب قرار می‌گیرند. تراکنش‌های بانکی مسدود می‌شوند. شرکت‌هایی که می‌خواهند غلات، مرغ و شیر به ما بفروشند، تحریم می‌شوند. گرسنگی در کوبا یک اتفاق تصادفی نیست. این یک سیاست دولتی از سوی حکومت ایالات متحده است که طی بیش از ۶۰ سال تکامل یافته، توسط هر دولت جدید به‌روز شده، توسط دونالد ترامپ تشدید شده و توسط مارکو روبیو با بی‌رحمی اجرا شده است. آن‌ها اسمش را «فشار اقتصادی» می‌گذارند. من اسمش را تروریسم از طریق گرسنگی می‌گذارم.

شنبه ۲۶ ارديبهشت ۱۴۰۵ برابر با ۱۶ می ۲۰۲۶

«پیوندهای خطرناک»: کدام چپ؟

کیوان مسعودی

رویکرد سوم در جریان‌های چپ را می‌توان در تمایز با «دموکراتیسم سوسیال» چپ جمهوری‌خواه، «سوسیالیسم دموکراتیک» نام نهاد. این جریان نه از دولت به مثابه حامل اصلی دگرگونی، بلکه از اجتماعی کردن خود دموکراسی آغاز می‌کند. در اینجا لفظ دموکراتیک صرفاً بر انتخابات یا نمایندگی سیاسی دلالت ندارد، بلکه نام مداخله جمعی متکثر در سازمان‌یابی کل زندگی اجتماعی است. این افق سوم به لحاظ گفتاری بر خودسازمان‌دهی‌های محلی، از محله‌های حاشیه‌ای تا شبکه‌های همیاری، از پیوند مطالبه‌های کارگری با مطالبه‌های جنسیتی تا طرح مسئله حقوق ملیت‌ها و اقلیت‌ها در قالبی فراتر از چارچوب‌های رسمی تأکید دارد.